Giriş
Həkimlər cəmiyyətin sağlamlığını qoruyan və insanların həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıran peşə sahibləri olaraq böyük məsuliyyət daşıyırlar. Bu kontekstdə onların peşəkar imici yalnız tibbi bilikləri və bacarıqları ilə deyil, həm də kommunikasiya tərzi və nitqləri ilə formalaşır. Azərbaycan Tibb Universitetində Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya dərsi çərçivəsində bu mövzu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, çünki həkimlərin nitqi pasiyentlərlə, həmkarlarla və cəmiyyətlə qarşılıqlı əlaqədə onların etibarlılığını və peşəkarlığını əks etdirir. Bu essedə həkimlərin nitqinin onların peşəkar imicinə təsiri, kommunikasiya üslubunun pasiyentlərə psixoloji təsiri və peşəkar etika ilə əlaqəsi təhlil ediləcək.
Nitqin Peşəkar İmicə Təsiri
Həkimlərin nitqi onların peşəkar imicini formalaşdırmaqda əsas amillərdən biridir. Aydın, dəqiq və hörmətli bir nitq pasiyentlərdə həm etimad, həm də təhlükəsizlik hissi yaradır. Məsələn, pasiyentə diaqnozu izah edərkən həkimin tonu və ifadə tərzi, onun peşəkar kimi qəbul edilməsinə birbaşa təsir göstərir. Dünya Sağlamlıq Təşkilatının (WHO) tövsiyələrinə görə, həkimlər pasiyentlərlə ünsiyyətdə empatiya və açıqlıq nümayiş etdirməlidirlər (WHO, 2019). Bu, xüsusilə Azərbaycan kontekstində də aktuallığını qoruyur, çünki mədəni xüsusiyyətlərimiz həkim-pasiyent münasibətlərində emosional yaxınlığın vacibliyini vurğulayır. Həkimin nitqi səlis və məntiqə uyğun olmadıqda, pasiyentlər onun kompetensiyasına şübhə ilə yanaşa bilər. Beləliklə, nitq təkcə məlumat ötürmə vasitəsi deyil, həm də peşəkar imicin əsasını təşkil edən bir alətdir.
Psixoloji Təsir və Pasiyentlərlə Münasibət
Həkimlərin nitqinin pasiyentlərə psixoloji təsiri də diqqətəlayiq bir məsələdir. Pasiyentlər çox vaxt xəstəliklə bağlı narahatlıq və stress içində olurlar. Buna görə də həkimin səmimi, sakit və inamverici bir tonda danışması onların emosional vəziyyətini yaxşılaşdıra bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, pasiyentlərlə effektiv kommunikasiya müalicə prosesinin müvəffəqiyyətinə də təsir edir (Silverman, Kurtz və Draper, 2013). Məsələn, həkimin mürəkkəb tibbi terminləri sadə bir dildə izah etməsi pasiyentin özünü daha rahat hiss etməsinə kömək edir. Azərbaycan dilində bu cür kommunikasiya xüsusi önəm kəsb edir, çünki yerli pasiyentlər ana dilində ünsiyyəti daha yaxşı qavrayır və qəbul edir. Buna baxmayaraq, bəzi həkimlər emosional tonu nəzərə almır və yalnız faktlara diqqət yetirir ki, bu da pasiyentlərlə münasibətdə məsafə yarada bilər. Nəticədə, nitqin psixoloji təsiri pasiyent məmnuniyyəti və həkimin imici baxımından mühüm rol oynayır.
Peşəkar Etika və Nitqin Rolu
Peşəkar etika həkimlərin nitqində də öz əksini tapır. Həkimlər pasiyentlərin məxfiliyini qorumaq və onların hisslərinə hörmət göstərmək məcburiyyətindədirlər. Bu, onların ünsiyyət tərzində də nəzərə alınmalıdır. Məsələn, pis xəbərləri pasiyentə çatdırarkən həkimin söz seçimi və tonu xüsusi diqqət tələb edir. Böyük Britaniyanın Milli Sağlamlıq Xidmətinin (NHS) bələdçi materiallarında vurğulanır ki, həkimlər pis xəbərləri empatiya və peşəkarlıqla çatdırmalıdırlar (NHS, 2020). Azərbaycan həkimləri də bu prinsipi öz fəaliyyətlərində tətbiq etməlidirlər, çünki etik davranış peşəkar imicin ayrılmaz hissəsidir. Əks halda, həssas məsələlərə qarşı laqeyd münasibət həkimin reputasiyasına ciddi zərər vura bilər.
Nəticə
Nəticə olaraq, həkimlərin nitqi onların peşəkar imicini formalaşdırmaqda əsas rol oynayır. Aydın və empatiyalı kommunikasiya pasiyentlərdə etimad yaratmaqla yanaşı, onların psixoloji vəziyyətinə də müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda, peşəkar etikaya riayət edən nitq həkimin cəmiyyətdəki nüfuzunu daha da artırır. Azərbaycan Tibb Universitetində təhsil alan gələcək həkimlər olaraq, biz nitqimizin peşəkar imicimizə təsirini dərk etməli və kommunikasiya bacarıqlarımızı daim inkişaf etdirməliyik. Bu, pasiyentlərimizlə daha yaxşı münasibət qurmaq və cəmiyyətə faydalı olmaq üçün əsas şərtlərdən biridir. Gələcəkdə bu mövzuda daha geniş tədqiqatların aparılması həkim-pasiyent kommunikasiyasının keyfiyyətini daha da artıra bilər.
İstinadlar
- NHS. (2020) Breaking Bad News: Guidelines for Healthcare Professionals. National Health Service.
- Silverman, J., Kurtz, S. and Draper, J. (2013) Skills for Communicating with Patients. 3rd ed. Radcliffe Publishing.
- WHO. (2019) Patient Safety: Global Action on Patient Safety. World Health Organization.
